Grote klanten mogen sinds 2026 niet meer onbeperkt duurzaamheidsdata opvragen bij kleinere leveranciers. De EU legde een wettelijk maximum vast, het zogenaamde waardeketenplafond, en dat maximum volgt de VSME-standaard. Wie als mkb’er één compleet VSME-rapport klaar heeft, kan daarmee dus vrijwel elke ESG-vragenlijst beantwoorden. De huidige VSME-standaard wordt nu omgezet naar de Vrijwillige Standaard (VS).
Vul jij nu voor elke klant een ander Excel-bestand, portaal of bankformulier in? Dan scheelt dit je veel tijd. In dit artikel lees je wat de wet precies regelt, welke vragen buiten het plafond vallen en hoe je het rapport slim inzet.
Wat de wet regelt
De Omnibus I-richtlijn begrenst sinds 18 maart 2026 wat een CSRD-plichtig bedrijf van zijn zakenpartners mag eisen. De grens ligt bij de inhoud van de vrijwillige VSME-standaard. (EUR-Lex: Richtlijn (EU) 2026/470)
Wie moet rapporteren en wie is beschermd binnen de VSME-standaard
De CSRD geldt na de Omnibus alleen nog voor bedrijven met meer dan 1.000 medewerkers en een netto-omzet boven €450 miljoen. Die bedrijven rapporteren ook over hun keten, en halen die gegevens op bij leveranciers.
Partners met gemiddeld maximaal 1.000 werknemers heten in de richtlijn beschermde ondernemingen. Een CSRD-rapporteur mag hen niet om meer informatie vragen dan de vrijwillige standaard beschrijft.
Waar het waardeketenplafond precies ligt
Op 21 september 2026 verscheen de vrijwillige Europese standaard (VS). De standaard bouwt voort op de VSME van EFRAG. Bijlage II van die verordening bevat de datapunten die samen het plafond vormen. Voor micro-ondernemingen met maximaal 10 medewerkers geldt een nog lagere grens.
De regels gelden volledig voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 starten. Bedrijven mogen ze in 2026 al vrijwillig toepassen.
Wat klanten nog wél mogen vragen
Het plafond beperkt vragen, maar laat een paar categorieën ongemoeid. Reken erop dat je deze blijft tegenkomen:
- Klimaatdoelen en klimaatrisico’s. De Comprehensive-onderdelen C3 en C4 van VSME vallen buiten het plafond. Juist banken en grote afnemers vragen hier vaak naar.
- Gangbare sectordata. Informatie die in jouw branche normaal is om uit te wisselen, zoals traceerbaarheid in de voedingsketen, blijft opvraagbaar.
- Verplichtingen uit andere EU-wetgeving. Vragen op basis van de EU-taxonomie, bankregelgeving of due-diligencewetgeving vallen niet onder de beperking.
- Beoordelingsplatforms en productdata. Uitnodigingen van EcoVadis of CDP blijven komen, net als verzoeken om Scope 3-data per product. EcoVadis erkent VSME inmiddels in zijn methodiek, dus je rapport telt daar ook mee.
Veel vragenlijsten die nu rondgaan, stammen nog van vóór het plafond. Verwacht daarom in 2026 een gemengd beeld. Afnemers passen hun formulieren aan richting boekjaar 2027.
Zo zet je het plafond in: vijf stappen
- Breng je huidige verzoeken in kaart. Zet alle openstaande vragenlijsten van klanten, banken en platforms naast elkaar. Je ziet meteen hoeveel vragen overlappen.
- Verzamel de cijfers één keer. Pak energieverbruik, water, afval, personeelsgegevens en governance uit je eigen administratie. Noteer bij elk cijfer de bron en de rekenmethode.
- Stel het VSME-rapport op. De Basic Module telt elf onderdelen. Wil je verder gaan, dan voeg je onderdelen uit de Comprehensive Module (EFRAG: VSME-standaard)
- Vul C3 en C4 aan als je een financiering aanvraagt of aan een grote klant levert. Deze klimaatonderdelen vallen buiten het plafond, dus je krijgt ze toch. Beter om ze direct paraat te hebben.
- Gebruik het rapport als vaste bijlage. Stuur het mee bij offertes, aanbestedingen en onboarding. Een mooi rapport maakt een professionelere indruk dan een half ingevulde spreadsheet.
Voorbeeld: reageren op een te brede vragenlijst
Vraagt een klant veel meer dan de VSME-standaard? Blijf vriendelijk en bied het rapport aan. Een reactie kan er zo uitzien:
- Dank voor jullie vragenlijst. Wij rapporteren volgens de VSME-standaard en sturen ons volledige rapport mee. Daarin vinden jullie onze gegevens over energie, uitstoot, afval, personeel en governance. Hebben jullie aanvullend specifieke gegevens nodig? Laat ons weten welke velden en op welke grond, dan kijken we graag mee.
De meeste afnemers gaan hierin mee. Een compleet VSME-rapport levert hun vaak meer bruikbare data op dan wat andere leveranciers aanleveren.
Dus één rapport, minder werk
De EU heeft de klacht van het mkb omgezet in een wettelijke positie. Grote klanten mogen hun rapportagelast niet meer eindeloos doorschuiven naar kleinere partners. Maak het VSME-rapport één keer goed, houd de cijfers actueel en laat het plafond het standaardiseren voor je doen. In het kort:
- Vrijwillig gebruik: De standaard blijft volledig vrijwillig voor mkb-ondernemingen en bedrijven die niet onder de verplichte CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) vallen.
- Waardeketenplafond: Vanaf boekjaar 2027 komt er een zogenoemd waardeketenplafond. Dit stelt een grens aan de duurzaamheidsinformatie die grote, CSRD-plichtige ondernemingen mogen opvragen bij leveranciers en partners in hun waardeketen met gemiddeld maximaal 1.000 werknemers.
- Waar ligt de grens? Bij de datapunten in bijlage II van de nieuwe vrijwillige standaard. Die standaard bouwt voort op de VSME van EFRAG.
- Doel: Bedrijven kunnen deze herkenbare standaard gebruiken om te voldoen aan vragen van banken, investeerders en grote klanten, terwijl het de rapportagebelasting beperkt.
Vragen over wat de Vrijwillige Standaard betekent voor jouw klimaatclaims?
Onze experts helpen je bij het opzetten van de juiste rapportage, wijzen risico’s aan en laten precies zien wat je moet aanpassen. Voor marketing, ESG of de directie: duidelijkheid begint hier.
Neem contact op met Maurice Even | Directeur Groenbalans
